Vlaamse toetsen

Vanaf schooljaar 2023-2024 nemen lagere en secundaire scholen de eerste Vlaamse toetsen af. Lees hieronder alles over wat, waarom, wie, wanneer en hoe. Wanneer er nieuwe informatie is, kom je het te weten via deze webpagina.

Wat zijn Vlaamse toetsen?

Vlaamse toetsen zijn gestandaardiseerde, genormeerde en gevalideerde net- en koepeloverschrijdende toetsen, met als doel de interne kwaliteitszorg van scholen te ondersteunen en de onderwijskwaliteit te versterken. Ze worden centraal opgesteld, afgenomen, verwerkt en geanalyseerd. In vele landen worden er al jaren zo’n toetsen georganiseerd. Voor het Vlaams onderwijs is dit nieuw.

De toetsen focussen in eerste instantie op Nederlands (begrijpend lezen, schrijven, grammatica) en wiskunde.

Naar boven

Waarom Vlaamse toetsen?

Uit de peilingen en internationaal vergelijkend onderzoek blijkt dat de resultaten voor bepaalde domeinen zoals wiskunde, wetenschappen en begrijpend lezen, beter kunnen. 

Met Vlaamse toetsen wil de Vlaamse Regering leerlingen en hun ouders beter garanderen dat ze over de nodige kennis en competenties zullen beschikken.

Uiteraard is kwaliteitsvol onderwijs veel meer dan leerlingen die goed scoren op een gestandaardiseerde toets. Kwaliteitsvol onderwijs stimuleert de ontwikkeling van iedereen, zodat iedereen zichzelf kan ontplooien en kan deelnemen aan de samenleving. De Vlaamse toetsen leveren ons noodzakelijke informatie op om de onderwijskwaliteit te versterken. In het referentiekader voor Onderwijskwaliteit lees je wat kwaliteitsvol onderwijs is. 

Doelstellingen

De Vlaamse Regering wil met de Vlaamse toetsen:

  • De kwaliteit van het onderwijs opvolgen.
  • De mate waarin leerlingen de onderwijsdoelen bereiken en de leerwinst van individuele leerlingen en scholen meten en vergroten.
  • Het leerproces van de leerlingen ondersteunen.
  • Scholen en onderwijspersoneel een extra hulpmiddel bieden om de kwaliteitszorg te ondersteunen.
  • De onderwijskwaliteit versterken waar nodig door scholen die minder scoren te begeleiden.

Het is niet de bedoeling om:

  • Een openbare rangschikking van scholen op te stellen.
  • De resultaten op school-, klas- en leerlingniveau publiek bekend te maken.
  • Leraren te evalueren op basis van het toetsresultaat van hun klas.
  • De resultaten beslissend te laten zijn voor de studievoortgang of attestering van leerlingen.

Naar boven

Wie moet de toetsen afleggen?

Het is de bedoeling om zoveel mogelijk leerlingen uit het lager en secundair onderwijs te laten deelnemen. In principe legt elke leerling in het leerplichtonderwijs 4 keer zo’n toets af:

  • Lager onderwijs: aan het einde van het 4de en het 6de leerjaar
  • Secundair onderwijs: aan het einde van de 1ste en 3de graad

Er wordt zo inclusief mogelijk gewerkt. Voor leerlingen die het nodig hebben, worden zoveel mogelijk redelijke aanpassingen georganiseerd. Er wordt momenteel nagedacht over hoe leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften ook kunnen deelnemen. Hou deze webpagina in de gaten voor meer info.

Naar boven

Hoe worden de toetsen afgenomen?

De toetsen worden digitaal afgenomen. Het is de bedoeling om de toetsafname op school te organiseren volgens een procedure die gelijk is voor alle scholen.

Naar boven

Wanneer worden de toetsen ingevoerd?

De toetsen worden geleidelijk aan ingevoerd. Zo krijgen scholen en onderwijspersoneel voldoende tijd om zich voor te bereiden en te organiseren. De toetsen worden ontwikkeld en uitgetest door een onafhankelijk universitair steunpunt, bestaande uit 5 Vlaamse universiteiten en 2 hogescholen. Meer info over het steunpunt.

Hieronder lees je wanneer de eerste afname georganiseerd wordt in je school. De toetsen worden ook uitgetest (kalibratiestudie) in een aantal scholen.

Basisonderwijs

Schooljaar Toetsafname
2022-2023 Kalibratiestudie (vooronderzoek) in het 4de leerjaar basisonderwijs
2023-2024 Eerste afname in het 4de leerjaar basisonderwijs
2024-2025 Kalibratiestudie (vooronderzoek) in het 6de leerjaar basisonderwijs
2025-2026 Eerste afname in het 6de leerjaar basisonderwijs

Secundair onderwijs

Schooljaar Toetsafname
2022-2023 Kalibratiestudie (vooronderzoek) in het 2de leerjaar secundair onderwijs 
2023-2024 Eerste afname in het 2de leerjaar secundair onderwijs  
2025-2026 Kalibratiestudie (vooronderzoek) in het 6de leerjaar secundair onderwijs
2026-2027 Eerste afname in het 6de leerjaar secundair onderwijs

Naar boven

Hoe worden de resultaten gebruikt?

Het is niet de bedoeling om een openbare rangschikking op te stellen van scholen en leerlingen. De toetsresultaten zijn een instrument om het leerproces van de leerlingen te ondersteunen en de onderwijskwaliteit te verbeteren.

Voor leerlingen en leraren

De resultaten worden teruggekoppeld aan de leerlingen en hun leraren om het leerproces richting te geven en hen te ondersteunen.

De resultaten kunnen door de klassenraad worden meegenomen in hun globale beoordeling van de leerlingen, maar ze zijn niet doorslaggevend voor de studievoortgang en -oriëntering.

Voor leraren zijn de resultaten een belangrijke maatstaf om te reflecteren over de kwaliteit van hun onderwijs.

Leraren worden niet geëvalueerd op basis van de toetsresultaten van hun klas.

Voor scholen

Voor scholen zijn de resultaten een belangrijk bron om het proces van interne kwaliteitszorg te onderzoeken en te verbeteren.

Via de toetsresultaten wordt er nagegaan of de school en de leerlingen de onderwijsdoelen bereiken.

De resultaten op schoolniveau worden gedeeld met de onderwijsinspectie. Dit gaat alleen over de resultaten op schoolniveau, niet over de resultaten op klas- en leerlingniveau.

De onderwijsinspectie zal de toetsresultaten gebruiken in combinatie met nog andere gegevens van de school (bv. leerlingenpopulatie, schoolloopbaangegevens). De onderwijsinspectie blijft scholen doorlichten om tot een advies en een doorlichtingsverslag te komen. Het referentiekader voor Onderwijskwaliteit definieert de kwaliteitsverwachtingen over de leerresultaten van de leerlingen en de toetsen zijn een extra instrument om de leereffecten in kaart te brengen.

Een school met significant minder leerwinst, volgt verplicht een vrij te kiezen begeleidingstraject om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

Naar boven

Wat met de peilingen en paralleltoetsen?

De Vlaamse toetsen zullen de peilingen vervangen. De laatste peiling wordt afgenomen in 2022. Er worden ook geen nieuwe paralleltoetsen meer ontwikkeld.

Naar boven

Online vragenuurtje

Op 1 juni 2021 organiseerde Onderwijs Vlaanderen een online vragenuurtje over de Vlaamse toetsen. Herbekijk het vragenuurtje.

Naar boven

Experten Bas Hemker en Johan Van Braak beantwoorden de 9 meest gestelde vragen.