Update corona in onderwijs: preventiedraaiboek verduidelijkt

  • 28 april 2020

Sinds vorige week zijn basis- en secundaire scholen volop bezig met preteaching én bereiden ze de gefaseerde heropstart van de lessen op school voor. Een indrukwekkend huzarenstukje, waarvoor heel veel dank en waardering!

Dat een heropstart veilig én doenbaar moet zijn, daarover is iedereen het eens. Om scholen een houvast te geven, werd vorige week een eerste versie van het draaiboek verspreid. Na de aankondiging van de beslissingen van de Nationale Veiligheidsraad, kwam er veel respons uit het veld.

Vandaag vond een constructief sociaal overleg plaats tussen de onderwijsminister, de sociale partners en de CLB-centrumnetten, aangevuld met prof. Erika Vlieghe, voorzitter van de GEES-werkgroep. Daar werd een aantal vragen uitgeklaard rond de exitstrategie en veiligheidsmaatregelen.
 

In deze update krijg je een antwoord op onder andere deze vragen:

  • Ben je verplicht te herstarten op 15 mei?
  • Wanneer kunnen 2 bijkomende leerjaren in het secundair starten?
  • Hoe maak je de combinatie van contactbubbels en social distancing?
  • Kunnen instappende kleuters nog starten?
  • Wat zeg je nu het best al aan ouders?
  • Kan je grotere groepen maken als je grote lokalen hebt?
  • Moeten personeelsleden mondmaskers dragen?

Op dit moment is het preventieluik alvast bijgewerkt. Daarvan kan je hier de aangepaste pdf downloaden. Over de verfijning van de pedagogische aspecten van de heropstart op school, vindt nog bijkomend sociaal overleg plaats. Ook het preventieluik zal verder aangevuld worden voor de praktijkvakken, het buitengewoon onderwijs en de internaten, na verder sociaal overleg.

Het volledige draaiboek (zowel het preventieluik als het pedagogische luik) wordt waar en wanneer nodig verder verfijnd en aangevuld. Dit blijft dus een dynamisch instrument. Je blijft via Schooldirect en op de Onderwijswebsite steeds op de hoogte van wijzigingen.

In deze update krijg je alvast de krachtlijnen van het volledige draaiboek.

Voor buitengewoon onderwijs, internaten, dko, vwo en ho volgt een afzonderlijke communicatie.


Wie krijgt les op school?

Basisonderwijs

In het lager onderwijs gaan maximaal 3 leerjaren terug naar school voor een aantal dagen per week.

  • 6e leerjaar: max. 2 volle óf 4 halve dagen
  • 1e leerjaar: max. 4 volle dagen
  • 2e leerjaar: max. 4 volle dagen
  • buitengewoon lager onderwijs: max. 3 leerjaren/leeftijdscohortes
     
  • Op de andere dagen krijgen deze leerlingen afstandsonderwijs.
  • Scholen voor gewoon onderwijs die binnen de prioritaire groepen van leerlingen keuzes moeten maken om organisatorische redenen, nemen deze volgorde in acht: 6e-1e-2e leerjaar. Ook bij het bepalen van het aantal dagen ‘contactonderwijs’ bekijk je wat voor jouw school realistisch is.
  • Voor de leerlingen van de andere leerjaren (3e, 4e, 5e) blijft ‘preteaching’ via voltijds afstandsonderwijs van toepassing. Het is niet de bedoeling dat ook zij bij de gefaseerde heropstart deels lessen op school volgen. 
  • Kleuters die instappen op 4 mei of na Hemelvaart, doen dat via preteaching vanop afstand óf in de opvang.
  • Na 1 week komt er een evaluatie van de impact en werking van deze gefaseerde heropstart. Dan wordt een mogelijke uitbreiding naar bijkomende leerjaren bekeken. Daarbij kijkt men in de eerste plaats naar het kleuteronderwijs. Een heropstart daar is niet aan de orde voor eind mei.


Lees waarom voor deze groepen leerlingen werd gekozen.

Secundair onderwijs

In het secundair onderwijs herstarten de lessen deels op school voor de laatstejaars (op de andere dagen krijgen deze leerlingen afstandsonderwijs):

  • 6 aso: max. 1 volle dag
  • 6 tso/kso/bso/7bso/Se-n-Se: max. 2 volle dagen
  • dbso (enkel fase arbeidsdeelname) en leertijd: max. 1 dag
  • buso OV4: zoals gewoon secundair onderwijs
  • buso OV3 (laatste jaar kwalificatiefase + integratiefase): max. 2 volle dagen
  • hboO5 Verpleegkunde (laatste module): max. 2 volle dagen

Op basis van een evaluatie naar epidemiologische en organisatorische impact na 1 week kunnen ten vroegste vanaf 29 mei ook de 2 ‘scharnierjaren’ (overgang naar volgende graad) deels met lessen op school starten:

  • 2e leerjaar van de eerste graad (zowel A- als B-stroom)
  • 2e leerjaar van de tweede graad
     
  • Hou bij het voorbereiden van de heropstart maximaal rekening met het beperken van grote aantallen vervoerstromen (openbaar vervoer) en verspreid de lesdagen zo veel mogelijk over de week. Maak daarover zowel binnen je school als met scholen uit de regio afspraken.
  • Voor de leerlingen van de andere leerjaren (1e, 3e, 5e, en in de eerste periode ook 2e en 4e) blijft ‘preteaching’ via voltijds afstandsonderwijs van toepassing. Het is niet de bedoeling dat ook zij bij de gefaseerde heropstart deels lessen op school volgen. 


Lees waarom voor deze groepen leerlingen werd gekozen.

Wat met opvang?

Fase preteaching (t.e.m. 14 mei)

  • Het basis- en secundair onderwijs blijven zelf voorzien in opvang van leerlingen op school en in voor- en naschoolse opvang. In die opvang krijgen de leerlingen nieuwe leerstof aangeboden via ‘preteaching’, net zoals hun klasgenoten die thuis zijn.
  • Vanaf 4 mei komen geleidelijk meer kinderen naar de opvang, aangezien meer sectoren (dus niet enkel de cruciale) herstarten. Ook kinderen van ouders die niet (meer) thuis kunnen werken en dus zelf niet meer voor de opvang van hun kind kunnen instaan, moeten op school opvang krijgen. Het is van groot belang dat de principes van contactbubbels en social distancing en de voorzorgsmaatregelen toegepast worden.

Fase heropstart (vanaf 15 mei)

Leerlingen moeten in de opvang volgens het contactbubbel-principe gescheiden blijven van de groepen leerlingen die les krijgen op school, niet alleen in de klas, maar ook bij afhaalmomenten, speeltijden, eetmomenten ...

Ook in deze fase geldt voor de opvang in principe:

  • Vaste groepen van een 10-tal leerlingen, met een maximum van 14 leerlingen per groep
  • Bewaar zoveel mogelijk afstand (social distancing)
  • Voorzorgsmaatregelen (bv. handhygiëne) naleven

Draaiboek: gebruik, krachtlijnen, verduidelijkingen

Hoe gebruik je het draaiboek?

  • Maak aan de hand van het draaiboek, samen met je preventieadviseur, de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk en het CLB eerst een risicoanalyse en bespreek die in het bevoegde onderhandelingscomité.
  • Je schoolbestuur beslist enkel te herstarten als dat op een voldoende veilige manier kan. Pas als je alle voorwaarden rond veiligheid kan naleven, wordt verwacht dat je de lessen hervat. Is dat niet haalbaar vanaf 15 mei, dan kan je ook later de lessen hervatten en/of keuzes maken naar aantal leerjaren dat herstart en aantal lesdagen op school.
  • Is je risicoanalyse gunstig, maak dan op basis daarvan pedagogische keuzes, rekening houdend met wat in jouw situatie mogelijk en wenselijk is. Weet dat het draaiboek op pedagogisch vlak (mensen, leren, organiseren, evalueren) nog wordt verfijnd.
  • Gebruik het draaiboek als houvast bij de concrete voorbereiding van de herstart. Je leest bij elk thema wat de verplichtingen zijn en de adviezen die je kan volgen.
  • Je kan tot slot nagaan of je aan alle aspecten van een herstart in je school dacht. Bij elk thema vind je daartoe een checklist met ondersteunende vragen.
  • Wacht niet om te communiceren met je team, leerlingen en ouders tot je de herstart voor jouw school helemaal hebt uitgewerkt. Stel ouders nu al gerust met deze modelbrief.

Thema 1: veiligheid

  • Contactbubbels op school zo veel mogelijk gescheiden houden is prioritair. Verdeel daarom de leerlingen in vaste groepen van een 10-tal leerlingen, met een maximum van 14 leerlingen per groep, ook al is je lokaal groter. Dat streefcijfer is belangrijk in functie van contact tracing. Je klasgroepen halveren zal dus meestal aan de orde zijn. Voorzie voor elke groep een vast klaslokaal en een vaste plek voor elke leerling.
  • In combinatie daarmee is het van groot belang de afstand zo veel mogelijk te bewaren. Voorzie daarom bij je klasopstelling een minimumoppervlakte van 4m2 per leerling en 8m2 voor de leraar.
  • Een derde cruciaal element - omdat je contactbubbels en social distancing op school niet altijd 100% kan waarmaken - is mond- en neusbedekking:
    • leerlingen van het basisonderwijs (ook al zijn ze 12+) hoeven geen mond- en neusbedekking te dragen.
    • leerlingen van het secundair onderwijs dragen te allen tijde mond- en neusbedekking op school.
    • Voor personeelsleden worden, als maskers praktisch moeilijk blijken, alternatieven bekeken die de veiligheid garanderen zonder het lesgeven in de weg te staan.
  • Voorzie voor handhygiëne de nodige tijd en materialen en blijf je team en leerlingen sensibiliseren.
    • Download de affiche ‘Voorzorgsmaatregelen corona’
    • Download ander ondersteunend materiaal over corona
    • Voor jongere kinderen is er de campagne Handige Hans
  • Wie ziek wordt op school, wordt in afzondering gezet, gaat naar huis en laat zich testen bij de huisarts of in een triagecentrum. Als de test positief is, wordt iedereen met wie de zieke contact had, opgespoord (contact tracing). Die contactpersonen volgen de richtlijnen van de behandelende arts.
  • Personeelsleden en leerlingen uit de risicogroepen blijven thuis. Wie tot die risicogroepen behoort, wordt nog bepaald. Meer richtlijnen hierover volgen.
     

Lees meer aanbevelingen rond onderhoud, ventilatie etc. bij het thema ‘Veiligheid’ of download het geüpdatete preventieluik van het draaiboek als pdf.

Het preventieluik zal verder aangevuld worden voor de praktijkvakken, het buitengewoon onderwijs en de internaten.

Thema 2: mensen

  • De coronacrisis heeft een niet te onderschatten impact op het psychosociale welzijn van leerlingen én personeel. Tijd maken voor ieders welbevinden, emoties en angsten is dan ook cruciaal.
  • Kom minstens 1 dag vóór de effectieve herstart van de lessen op school met alle leraren op school samen om alles voor te bereiden, uiteraard volgens de richtlijnen rond social distancing en desnoods via een mix van fysiek en online samenkomen.

Lees meer over het thema ‘Mensen’. Let op: de maatregelen en richtlijnen in dit thema worden nog verder verfijnd.

Thema 3: leren

  • Leg de focus op de essentiële doelen. Denk vooral aan onontbeerlijke voorkennis voor latere leerjaren. Vanuit de context van jouw school kan je met je team het best keuzes maken, met steun van je pedagogische begeleidingsdienst.
  • Voor de leerjaren die (gedeeltelijk) afstandsonderwijs via preteaching blijven volgen, blijft de richtlijn dat ze maximaal 4 uur per dag aan de slag zijn. Voor leerlingen die de lessen op school volgen, is het niet de bedoeling dat zij die dagen ook nog eens huiswerk meekrijgen. Ook voor ouders moet het thuis haalbaar blijven.
  • Als je afwijkt van de gewone lessenroosters, waak dan over een evenwichtige, pedagogische inzet van je hele team en respecteer de gemaakte afspraken. Hou er rekening mee dat de combinatie van online lessen voorbereiden en les geven op school niet evident is voor leraren.
  • Voor studierichtingen met een werkplekcomponent, zoals duaal leren en stages, gebruik je deze beslissingsboom.
  • Geef als schoolteam extra aandacht aan de leerlingen die je moeilijk bereikte in de periode van preteaching. Je kan daarvoor brugfiguren en intermediairen inschakelen. Zij vinden hier info op maat.
  • Voor leerlingen van de andere leerjaren die op afstand les blijven volgen, kan je een beroep doen op de pedagogische reserve die vanop afstand ondersteunt (bv. met bijles, huiswerkbegeleiding, taalondersteuning). Nodig leerlingen met specifieke problematieken uit op school en schakel daarvoor eventueel een ondersteuner in.

Lees meer over het thema ‘Leren’. Let op: de maatregelen en richtlijnen in dit thema worden nog verder verfijnd.

Thema 4: organiseren

  • Je organiseert nu beter geen schooluitstappen, sportdagen ... meer, zodat je meer onderwijstijd hebt om te focussen op je geselecteerde doelen.
  • Je kan er, na overleg met de lokale personeelsvertegenwoordigers, voor kiezen om geplande facultatieve verlofdagen en pedagogische studiedagen niet te laten doorgaan. Respecteer wel de wettelijke feestdagen die er nog aankomen (1 mei, Hemelvaart)
  • Heb aandacht voor overgangsrituelen (bv. overgang lager – secundair onderwijs, einde secundair onderwijs, pensionering). Kan je ze veilig organiseren? Of uitstellen?
  • De nodige vaccinaties en (para)medische hulpverstrekking moeten veilig blijven doorgaan. Daarbij is het vaccin Bof-Rubella-Mazelen in het 5e leerjaar lager onderwijs prioritair. Maak daarover lokaal afspraken met je CLB. Lees meer.

Lees meer over het thema ‘Organiseren’. Let op: de maatregelen en richtlijnen in dit thema worden nog verder verfijnd.

Thema 5: evalueren

  • Maximaliseer de resterende onderwijstijd.
  • Iedereen krijgt een faire evaluatie. De klassenraad krijgt het vertrouwen om met kennis van zaken de juiste beoordeling te maken.
  • De gevalideerde toetsen in het lager onderwijs worden dit schooljaar uitzonderlijk optioneel.
  • Als je voldoende informatie hebt voor een degelijke beoordeling, gebruik de onderwijstijd dan niet om examens te organiseren. Denk ook na over alternatieve evaluatievormen en of er geen andere informatie is waarmee je kan bepalen of een leerling de nodige kennis en vaardigheden verworven heeft.
  • Kansen op een extra evaluatie gaan prioritair best naar kinderen en jongeren voor wie er onvoldoende basis is om te beoordelen op basis van de evaluatieresultaten van vóór 13 maart.
  • Zorg bij negatieve evaluaties voor een transparante motivering van de beslissing op basis van alle beschikbare data over de leerling. Zo vermijd je juridisering.
  • Maak gebruik van alle mogelijkheden in de regelgeving, bijvoorbeeld graadevaluaties in het secundair onderwijs. Denk ook aan opties als vakantietaken, remediëring, herexamens, inhaalstages … om zo veel mogelijk kinderen een tweede kans te geven.

Lees meer richtlijnen bij het thema ‘Evalueren’. Let op: de maatregelen en richtlijnen in dit thema worden nog verder verfijnd.