Update corona: draaiboek aangevuld, noodmaatregelen gestemd

  • 6 mei 2020

Vanaf 15 mei kunnen lessen weer deels plaatsvinden op school. Elk schoolbestuur beslist op basis van een risicoanalyse per school of, wanneer en hoe herstarten veilig lukt.

Een draaiboek met een preventieluik en een pedagogisch luik biedt het nodige houvast. Dit is een dynamisch document, dat aangepast wordt op basis van voortschrijdende inzichten, sociaal overleg en concrete vragen vanuit het veld.

De pedagogische maatregelen en adviezen uit het draaiboek zijn nu verder aangevuld na overleg tussen de minister en de onderwijspartners.

De preventierichtlijnen voor een veilige heropstart zijn verfijnd en gevalideerd door de GEES-werkgroep met gezondheidsdeskundigen. Dit luik bevat nu ook specifieke aanvullingen voor de praktijkopleidingen en het buitengewoon onderwijs.

In deze update lichten we de belangrijkste nieuwigheden uit het draaiboek uit én krijg je een stand van zaken over:

  • opvang
  • niet-ingevulde vervangingseenheden
  • corona-verlof
  • maatregelen uit het nooddecreet n.a.v. corona

Het draaiboek voor basis- en secundair onderwijs download je nu integraal als pdf of word-document óf raadpleeg je online. Schooldirect houdt je op de hoogte van wijzigingen.



Er is ook al een eerste principieel akkoord over richtlijnen voor internaten, DKO, VWO en leerlingen die afwezig zijn om een medische reden (TOAH, Bednet, type 5 en DMOB en POAH). Na aftoetsing met de GEES en een volgend onderwijsoverleg krijg je deze richtlijnen.


Wat met opvang?

  • Tot en met 14 mei voorzien basis- en secundaire scholen (voor- en naschoolse, alsook overdag) veilige opvang (met preteaching) voor kinderen van ouders die buitenshuis werken en zelf niet in opvang kunnen voorzien - niet meer enkel in essentiële beroepen - en kinderen uit kwetsbare gezinnen.
  • Vanaf 15 mei start daarnaast in het lager onderwijs maximaal het 6de, 2de en 1ste leerjaren op én meer ouders moeten buitenshuis aan het werk. Omdat veel klassen worden opgesplitst, zal een groot deel van de leraren lesgeven op school en kunnen scholen problemen krijgen qua opvangcapaciteit.
  • De Vlaamse ministers van Onderwijs, Binnenlands Bestuur en Welzijn hebben daarom een akkoord gesloten: scholen die de gedeeltelijke heropening niet kunnen combineren met de opvang kunnen zich wenden tot het lokale bestuur. De Vlaamse Regering voorziet financiering zodat lokale besturen desnoods een extra opvangaanbod kunnen organiseren (vergoeding van 30 euro per kind per dag).
  • Wat doe je als veilige opvang in je school in het gedrang komt?

  1. Maak in eerste instantie optimaal gebruik van personeel en infrastructuur die je ter beschikking hebt. Overleg met scholen van de scholengemeenschap/-groep.
  2. Neem indien nodig contact op met het lokaal bestuur (voor Brussel de VGC). Dat heeft een overzicht van de lokale infrastructuur en opvanginitiatieven. Alle actoren (scholen, buitenschoolse kinderopvang, lokale besturen, private opvanginitiatieven, jeugdwerking …) bekijken samen hoe de opvang veilig kan.
  3. Als volgende optie kan je beslissen om te voorzien in extra opvangaanbod buiten de school. Ofwel organiseert het lokaal bestuur dat zelf, ofwel functioneert het als doorgeefluik aan de aanbieders van de extra opvang.
  4. Als je geen veilige oplossing vindt, herbekijkt je school de plannen voor de heropstart. Want die moet niet alleen veilig, maar ook doenbaar zijn. 
  • De begeleiders in de opvang nemen de rol van leraar niet over. De school van de leerling voorziet in preteaching aangepast aan de infrastructuur waar de nodige faciliteiten voorzien zijn. Kleuters krijgen een gevarieerd aanbod van activiteiten.
  • Opvanginitiatieven binnen de school volgen de veiligheidsvoorschriften uit het draaiboek voor onderwijs. Opvanginitiatieven in lokalen buiten de school, houden rekening met de veiligheidsvoorschriften uit het draaiboek van het Agentschap Opgroeien. Beide draaiboeken worden voor de opvang beter op elkaar afgestemd, met het oog op de situatie na 15 mei, op basis van advies van de GEES.

Wat is nieuw in het draaiboek?

Thema 1: veiligheid

  • De risicoanalyse (RA) moet per individuele school gebeuren. Als er geen consensus is over de RA binnen het bevoegde onderhandelingscomité, dan kan de inspectie bemiddelen
  • Een plexiglas wand of een face shield (spatmasker) voor de leraar in de klas kan een alternatief zijn voor het dragen van een mondmasker door de leraar bij klassikale instructie vooraan in de klas. Het gebruik van een mondmasker bij het rondlopen in de klas en buiten het klaslokaal blijft wel verplicht.
  • Maak een onderscheid tussen ‘essentiële’ derden (ondersteuningsnetwerken, pedagogische begeleiding, CLB, stagiair ...) die je op school kan toelaten, en niet-essentiële derden (bv. niet-dringende leveringen), die je nu het best weert.
  • Laat ouders niet voorbij de schoolpoort komen en organiseer oudercontacten digitaal.
  • Samenwerking met ondersteuningsnetwerk:
    • Ga na of ondersteuning digitaal of telefonisch kan verlopen.
    • Probeer ervoor te zorgen dat de ondersteuners tijdens fysieke contacten zo veel mogelijk dezelfde leerling(en)/leraar opvolgen.
    • Bewaak de afstandsregels.
    • De school voor buitengewoon onderwijs voorziet persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Speeltijd:
    • Voorzie alternerende speeltijden of zorg dat de contactbubbels voldoende gescheiden zijn.
    • Probeer spellen met fysiek contact te vermijden om de social distancing zo goed mogelijk te respecteren.
    • Voorzie voldoende toezicht.
  • Lunchpauze: als je ruime afstand tussen contactbubbels voorziet en de circulatie beperkt, kan je uitzonderlijk meerdere contactbubbels van max. 14 leerlingen elk toelaten in de refter. Eten in de klas (mits je extra onderhoud voorziet) of in de open lucht kan ook.
  • Wasplaatsen te kort voor de nodige handhygiëne? Denk aan het voorzien van extra wasplaatsen of handgeldispensers.
  • Beperk de opdracht van personeel zo veel mogelijk tot 1 school of vestigingsplaats. Maak daarover afspraken met de andere betrokken scholen of vestigingsplaatsen.
  • Risicogroepen:
    • Leerlingen die tot de risicogroep behoren, vragen aan de behandelende arts of aanwezigheid op school kan. Zo niet, blijft de leerling afstandsonderwijs volgen.
    • Wanneer personeelsleden zich willen beroepen op code D046 (heirkracht), melden ze dat aan de werkgever. Die kan een attest vragen van een arts ter bevestiging vóór de gevraagde code toe te kennen. Personeelsleden kunnen in dat geval van thuis werken
    • De GEES geeft aan dat samenleven met personen die tot de risicogroep behoren, geen obstakel vormt voor aanwezigheid op school. Behalve als de behandelende arts van de risicopatiënt dit anders beoordeelt (code D046). De aangepaste lijst van risicogroepen voor volwassen is nog niet beschikbaar. Meer info volgt.  
  • Specifiek voor de praktijkopleidingen:
    • Zorg voor goede reiniging van ateliers, werkposten, handvatten, bedieningspanelen...
    • Probeer zo weinig mogelijk machines en arbeidsmiddelen door verschillende leerlingen te laten bedienen. Laat ze maximaal werken met eigen middelen.
    • Zorg dat leerlingen ook voldoende afstand kunnen bewaren bij het ophalen van materialen en in de kleedkamer.
  • Specifiek voor buitengewoon onderwijs:
    • Heb je capaciteit over in de opvang, dan kan je 'extra' leerlingen met hoge leer-, zorg- of ondersteuningsnood naar school halen.
    • Vraag bij de ouders na of alternatief vervoer mogelijk is, gezien de beperkte capaciteit van het busvervoer.
    • Leerlingen zitten geschrankt op de bus, 1 leerling per rij. Er zijn ook ‘opstapregels’.
    • Buspersoneel draagt een mondmasker en bussen worden voor en na gebruik grondig gereinigd. Als dat kan, dragen leerlingen het best ook een mondmasker.
    • Meer details lees je in een aparte mailing voor buo-scholen.

Raadpleeg het geüpdatete thema ‘Veiligheid’. Dat is op de laatste pagina’s specifiek aangevuld voor de praktijkvakken en het buitengewoon onderwijs (incl. richtlijnen m.b.t. leerlingenvervoer).

Thema 2: mensen

Raadpleeg het geüpdatete thema ‘Mensen’

Thema 3: leren

  • Vanaf 15 mei kunnen de stages in het voltijds onderwijs (gewoon en buitengewoon so) heropstarten zodra de betrokken bedrijven dat doen. Mogelijk kan niet elke onderneming de stage hervatten, of acht je school dat niet opportuun. Scholen kunnen die beslissing vandaag al nemen.
  • Duaal leren en Leren & Werken: de werkplekcomponent in alternerende opleidingen wordt hervat vanaf 4 mei, volgens de fasering die door de Veiligheidsraad voorzien is bij de heropstart van de economie. Dat kan enkel na zorgvuldig overleg tussen onderneming en opleidingsverstrekker, zodat kwaliteitsvolle begeleiding en een veilige werkomgeving voorzien kunnen worden.
  • Geef als schoolteam extra aandacht aan de leerlingen die je moeilijk bereikte in de periode van preteaching en nodig desgevallend leerlingen met grote leerbehoeften individueel uit om hen te ondersteunen op school. Dat kan ook voor leerlingen en kleuters die nog niet starten met lessen op school.
  • Besteed voldoende aandacht aan de studiekeuzebegeleiding van leerlingen in een scharnierjaar of eindjaar van het lager en secundair.

Raadpleeg het geüpdatete thema ‘Leren’

Thema 4: organiseren

  • Tot en met 30 juni 2020 kan je in het basis- en secundair onderwijs personeelsleden aanstellen op basis van de niet-ingevulde vervangingseenheden. Lees meer in de omzendbrief PERS/2018/02.
  • Voor dit schooljaar gelast je extra activiteiten zoals eetfestijnen, financiële acties ... het best af. Is uitstellen echt geen optie? Zoek dan een alternatief waarbij ouders, leerlingen en derden niet naar school hoeven te komen, bv. een online verkoop met levering aan huis.
  • Organiseer in de mate van het mogelijke een mooie afsluiter van het schooljaar voor alle leerlingen en personeelsleden. Je respecteert daarbij uiteraard de veiligheidsmaatregelen.

Raadpleeg het geüpdatete thema ‘Organiseren’

Thema 5: evalueren

  • Maximaliseer de resterende onderwijstijd. In het basisonderwijs geef je het best les tot 30 juni. In het gewoon secundair onderwijs kan je eventueel examens organiseren, het best in de laatste week van juni. Hou daarbij rekening met de belasting van de leerlingen.
  • Door de overmachtssituatie kan het zijn dat je geen externen kan inschakelen in de jury van de geïntegreerde proef (GIP); je bent dat dit schooljaar  niet verplicht. Het is evenmin verplicht om de GIP of de kwalificatieproef voor het buitengewoon onderwijs OV3 (integratiefase) te organiseren als dat te moeilijk wordt.
  • Evaluaties die gebeurden in de 3 weken vóór de paasvakantie kan je enkel als formatief beschouwen. Die formatieve evaluatiegegevens kan je enkel in het voordeel van de leerling gebruiken.
  • Kiest je school er in overleg met de lokale personeelsvertegenwoordigers voor om de deliberaties begin juli te houden, dan moeten leerlingen en ouders de resultaten ten laatste op 7 juli krijgen.
  • Kom met de  klassenraad voor zo veel mogelijk leerlingen tot een weloverwogen beslissing in juni/juli. Geef leerlingen waar mogelijk het voordeel van de twijfel. Gebruik vakantietaken en remediëring zodat leerlingen tijdens de vakantie tekorten kunnen bijwerken. Maak indien nodig gebruik van bijkomende proeven, herexamens, inhaalstages … om extra informatie te verzamelen en zo veel mogelijk leerlingen een tweede kans te geven.

Raadpleeg het geüpdatete thema ‘Evalueren’

Welke noodmaatregelen worden genomen?

Door de coronacrisis waren aanpassingen in de onderwijsregelgeving noodzakelijk. Die werden doorgevoerd via een afzonderlijk nooddecreet, dat gisteren is gestemd in het Vlaams Parlement.

Evaluaties

Voor de rest van het schooljaar mag je afwijken van de evaluatiemaatregelen in je schoolreglement. Je mag echter geen afbreuk doen aan de essentiële leerlingenrechten (motivering bij negatieve beslissing, recht op beroep ...). Afwijkingen moet je:

  • vooraf met de lokale personeelsvertegenwoordiging overleggen als er voor het personeel gevolgen zijn.
  • ter kennisgeving aan de schoolraad bezorgen (niet overleggen)
  • aan ouders en leerlingen communiceren (niet voorleggen voor akkoord)

Getuigschrift basisonderwijs 

Je mag het getuigschrift basisonderwijs tot en met 7 juli uitreiken. Daarover moet je vooraf met het personeel overleggen. Als je het getuigschrift na 30 juni uitreikt, moet je ook de termijn waarbinnen ouders in beroep kunnen gaan verschuiven.

Inschrijvingsrecht

  • De regels van het nieuwe inschrijvingsdecreet gaan pas in op 1 september 2021 voor de inschrijvingen voor het schooljaar 2022-2023.
  • De fysieke inschrijvingen worden tijdelijk opgeschort. De minister zal de startdatum bepalen waarop ze opnieuw kunnen plaatsvinden. Scholen kunnen de inschrijvingen ook digitaal laten verlopen of via een aanmeldingsprocedure. 

Uitsluiten van leerlingen

  • Leerlingen die sinds 1 februari 2020 definitief uitgesloten zijn,mogen uitzonderlijk in de school ingeschreven blijven tot het eind van het schooljaar. Ze behouden het recht om de lessen te volgen en geëvalueerd te worden. De school beslist zelf hoe dat kan (bv. vanop afstand).
  • Leerlingen die een nieuwe school vinden mogen daar uiteraard ingeschreven worden.

Gevalideerde proeven

Scholen kunnen, na overleg met het personeel, zelf kiezen of ze dit schooljaar de gevalideerde proeven, verplicht voor 3 leergebieden, afnemen.

Voorlopige erkenning, financiering of subsidiëring

De uiterste indieningsdatum voor de aanvraag is verlengd tot 1 juni 2020.

Tijdelijk verslag

Als CLB’s niet tijdig beschikken over een diagnose wanneer ze een verslag opmaken voor een leerling met het oog op schooljaar 2020-2021, kunnen ze een tijdelijk verslag opmaken. Dat kan:

  • voor de inschrijving in het buitengewoon onderwijs;
  • voor de opstart van een individueel aangepast curriculum (IAC) in het gewoon onderwijs;
  • wanneer een type gewijzigd moet worden voor een leerling die al over een verslag beschikt.

In de loop van het schooljaar 2020-2021 kan het CLB het HGD-traject verder afronden met de diagnose en wordt het een definitief verslag.

Inschrijving onder ontbindende voorwaarde

Als de inschrijving van een leerling met een verslag in het gewoon onderwijs wordt ontbonden omdat de nodige aanpassingen disproportioneel zijn, kan de leerling uitzonderlijk pas op 31 augustus 2020 worden uitgeschreven.

Ziekenhuisscholen (type 5)

Voor de berekening van de omkadering en werkingsmiddelen en de toepassing van de rationalisatieregels komt er een alternatieve tweetrapsregeling:

  • voor de berekeningen voor het schooljaar 2021-2022 bepaalt men een telperiode waar de coronamaanden buiten vallen.
  • voor de scholen wordt minimaal de omkadering en de werkingsmiddelen voor het schooljaar 2020-2021 gegarandeerd.

Werkplek in duaal leren

Er is een uitzondering voorzien op de lengte van de periode zonder werkplek om te verhinderen dat leerlingen uit de duale opleiding uitgeschreven moeten worden.

Lees meer over deze noodmaatregelen