Preteaching van nieuwe leerstof: richtlijnen voor onderwijspersoneel

Welke nieuwe leerstof bied je op afstand aan?

  • Je school kiest weloverwogen en in overleg met het schoolteam welke nieuwe leerstof je nog aanbiedt. Jij bent immers het best geplaatst om je leerlingen in te schatten. De leerplandoelen vormen de basis bij het kiezen. Je pedagogische begeleidingsdienst helpt je de richting te bepalen bij je keuzes. 
  • Denk in dit keuzeproces vooral na over welke leerstof leerlingen nu écht nog nodig hebben om naar een volgend leerjaar over te gaan, vooral op scharniermomenten (bv. van lager naar secundair). Durf daarbij prioriteiten te stellen: wat is essentieel en wat kan wegvallen?
  • Ook in het kleuteronderwijs en het buitengewoon onderwijs kan je, samen met je pedagogische begeleidingsdienst, nagaan welke ontwikkelingsdoelen nog niet werden aangeboden en essentieel zijn.

Naar boven

Wat houdt preteaching in?

Preteaching, wat is dat?

'Preteaching' is een term die we kennen uit het remediërend leren en die dient om bepaalde leerlingen die achterop dreigen te raken preventief bij te spijkeren. In deze specifieke corona-context richt preteaching of aanloopleren zich op de hele klasgroep en dient het om essentiële leerstof bij te brengen vanop afstand, rekening houdend met de individuele leernoden.

Het gaat hier zowel om de leerlingen thuis als kinderen uit 1 van deze 3 groepen die in de schoolopvang verblijven. Het is niet de bedoeling dat deze kinderen hun schoolwerk 's avonds thuis moeten maken.

Sinds de paasvakantie krijgen een deel van de leerlingen terug les op school. Het kan gaan om een halve dag tot enkele dagen per week. De rest van de week doet de school aan preteaching. Daarna kom je erop terug in de klas, met als doel dan sneller tot de kern te komen en te differentiëren.

Hou rekening met het onderscheid tussen:

  • Algemene basisvaardigheden, kennis en attitudes die ook in 'normale tijden' ondersteunend zijn om te volgen en in te haken op nieuwe leerstof. Dat kan niet in één preteaching-beurt en moet geregeld aan bod komen.
  • Specifieke kennis en vaardigheden die je nodig hebt om de nieuwe leerstof in kwestie te verwerven. Hier is formatief toetsen relevant, zodat je de beginsituatie kan inschatten (zie verder).

Voor praktijkvakken in bso/tso en kunstvakken in kso is preteaching niet eenvoudig realiseerbaar. Probeer creatief te zijn als praktijkleraar, want veel leerlingen halen net hun motivatie uit deze vakken. Hoe dan ook zal voor die vakken, zodra de scholen weer open gaan, een inhaalbeweging moeten worden gemaakt.

Hoe vul je de tijd in?

De leertijd van leerlingen mag maximaal de helft bedragen van de werkelijke leertijd in de klas. Hou de belasting van de leerlingen in het oog, want online zelfstandig leren is een pak intensiever dan les krijgen in de klas. Dit betekent dat leerlingen 3 tot maximaal 4 uur per dag aan het werk zijn voor school. Hou daarbij rekening met de leeftijd en mogelijkheden van je leerlingen. Om dat te bewaken, is onderling overleg met alle collega's essentieel.

Werk eerst samen een coherente lespraktijk uit. Je kan daarvoor hulp krijgen van je pedagogische begeleidingsdienst. Het bestaande lesrooster kan voor leerlingen (secundair) een houvast zijn.

Zorg voor een beknopte (voor)instructie over nieuwe leerstof met uitgewerkte voorbeelden van oefeningen.

  • Zorg ervoor dat leerlingen de instructie op verschillende momenten kunnen bekijken, want tegelijkertijd met z’n allen online zijn is niet altijd mogelijk.
  • Plan livesessies ruim vooraf in. Communiceer er duidelijk over naar leerlingen en ouders. Per 'normaal' lesuur duurt zo'n sessie best niet langer dan 15 minuten. 
  • Voorinstructie kan ook bestaan uit het lezen van een tekst of het bekijken van een filmpje.

Naar boven

Welke leermiddelen en ondersteuning zet je in?

  • Blijf de leermiddelen die je al gebruikte inbedden in je didactiek, bijvoorbeeld met een handboek, werkboek (voor zover leerlingen die nu thuis bij zich hebben), e-platform en online aanbod van de uitgeverijen. Vind leermiddelen op de website van KlasCement.
  • Op zoek naar ondersteuning bij preteaching van nieuwe leerstof na de paasvakantie? Ontdek de mogelijkheden.
  • Het is goed om, net zoals je in de klas doet, met een meersporenbeleid te werken om te differentiëren: verdieping of uitbreiding voor de sterke leerlingen en remediëring voor de zwakkere. Leerlingen bij wie basisconcepten ontbreken, kan je bijvoorbeeld bijspijkeren via extra instructie.
  • Zorg dat de leraren voor je leerlingen bereikbaar zijn als ze vragen hebben. Bij oudere leerlingen kan je bijvoorbeeld tijd inbouwen voor een online vragenuurtje met de klasgroep op een vast tijdstip. Dat helpt ook op het sociale contact in de klasgroep te onderhouden.
  • De ondersteuningsnetwerken en CLB’s kunnen je helpen bij het begeleiden van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften.

Formatieve evaluatie tijdens preteaching

In deze fase is het belangrijk om de onderwijstijd te maximaliseren. Als je evalueert, doe dat dan alleen formatief, met als doel het individuele leertraject van leerlingen op te volgen en hen daarover feedback te geven. Bovendien is het bij preteaching de bedoeling dat de leerstof nog herhaald wordt in de klas en dat er dan sneller door kan gegaan en gedifferentieerd worden. Sommige leerlingen volgen in (zeer) moeilijke omstandigheden preteaching. Hou hiermee rekening.

Mag je lesmateriaal ophalen of aan huis brengen?

  • Het is in deze fase nog altijd de bedoeling om zoveel mogelijk onnodige verplaatsingen te vermijden:

    • Je directeur gaat eerst in het schoolteam na of leerlingen de pakketten en materiaal digitaal of per post kunnen ontvangen.
    • Dan gaat je directeur na of leraren het materiaal aan de leerlingen kunnen bezorgen.
    • Pas in laatste instantie kunnen leerlingen of ouders het lesmateriaal afhalen.
  • Je mag in functie van je beroep de verplaatsingen maken en dus zelf materiaal aan je leerlingen bezorgen. Ook leerlingen of hun ouders mogen zelf de verplaatsingen naar school maken om materiaal op te halen. In beide gevallen hou je rekening met de voorzorgsmaatregelen.

Naar boven

Welke afspraken maak je met je collega’s en leerlingen?

Maak duidelijke afspraken met je collega’s over:

  • De leerstof: wat is essentieel en wat kan wegvallen?
  • De voorbereiding: wie bereidt wat voor? Werk samen in vakgroepen en met collega’s van hetzelfde jaar.
  • De hoeveelheid online lessen en taken: hou het haalbaar voor je leerlingen en hun ouders. Leerlingen mogen 3 tot maximaal 4 uur per dag aan het werk zijn voor school.
  • De keuze van de tools die je gebruikt voor je lessen. Stem die op elkaar af en gebruik er niet te veel.

Maak duidelijke afspraken met je leerlingen over:

  • Hoe en wanneer je als leraar bereikbaar bent voor vragen (bv. met online vragenuurtje op vast tijdstip).
  • Tegen wanneer ze bepaalde taken moeten afwerken.
  • Het verloop van de online lessen.
  • De duur van de online lessen.

Naar boven

Welke rol spelen ouders bij preteaching?

Rol en tijdsbesteding van ouders

Beperk de actieve betrokkenheid van ouders bij de opdrachten van hun kind tot maximaal 2 uur per week en hou ook daarbij rekening met de mogelijkheden van de ouders. Voorbeelden van opdrachten die kinderen samen met ouders kunnen doen, zijn:

  • Samen bewegen met jonge kinderen.
  • Samen een opdracht nakijken met een verbetersleutel.
  • Samen nakijken of een bepaald stappenplan gevolgd werd.

Het is niet de bedoeling dat de ouders de rol van leraar overnemen. Hun taak bestaat erin om thuis een goede leercontext te bieden, aangepast aan de noden van hun kind. Hou ook altijd rekening met de mogelijkheden van ouders. Het moet doenbaar en haalbaar blijven voor iedereen.

Beperk de tijd die ouders moeten stoppen in effectieve instructie of begeleiding. Voor hun kind is het voldoende en meestal beter dat ze gewoon in de buurt zijn en opvolgen of het zelfstandig aan de slag kan. Inhoudelijke hulp maakt een kind vaak meer afhankelijk en kan voor bepaalde vakken zelfs een negatief effect hebben.

Hoe communiceer je naar ouders?

  • Het is cruciaal dat je van in het begin iedereen meeneemt in het preteaching-verhaal om de kloof achteraf niet te vergroten. Ga dus na welke leerlingen en ouders je de voorbije weken niet of moeilijk kon bereiken. Werk strategieën uit om zo snel mogelijk met hen in contact te komen. Lukt dat niet, schakel dan bijvoorbeeld andere ouders, vertrouwenspersonen, brugfiguren of het CLB in om contact op te nemen.
  • Stel ouders gerust. Druk hen op het hart dat hun rol bestaat uit de juiste context creëren om hun kind te laten leren en dat ze dus geen 'vervangleraren' zijn. Benadruk dat je in hen nu meer dan ooit een partner ziet en waardeer hen daarvoor. Ga voor dialoog en ondersteuning als ouders met vragen zitten of problemen ondervinden. 
  • Kies voor één communicatiemoment met de ouders per week (bv. maandagochtend) via een kanaal dat voor iedereen toegankelijk is (bv. e-platform, telefonisch, via sms, op papier). Dan weten ouders wanneer ze waar moeten checken wat hun kind te doen heeft.
  • Verduidelijk op een laagdrempelige manier de verwachtingen bij dat weekschema: hoeveel tijd kost elke taak, waar staat de instructie, wat wordt minimaal verwacht en wat zijn extra’s, waar vindt hun kind hulpbronnen ...
  • Leg aan de ouders uit hoe je school de mix tussen pretaeching en onderwijs op school ziet.
  • Raad ouders een gestructureerde dagindeling met vaste leermomenten aan. Help ze ook om de tijd die naar schoolwerk gaat zo effectief mogelijk te besteden.
  • Organiseer een live online infoavond voor ouders om ze te informeren en/of tussendoor de vinger aan de pols te houden. Voorzie verschillende tijdstippen zodat alle ouders het kunnen inplannen, maar hou het ook voor je leraren haalbaar.
  • Gebruik de gesprekskaartjes van Klasse, ze helpen je op weg voor een vlotte babbel. Klasse - Gesprekskaartjes: vraag ouders hoe het gaat.
  • Herbekijk ook de Facebook Live over contact met ouders.
  • Maak gebruik van een telefoontolk voor anderstalige ouders: 

    • Scholen en CLB's kunnen beroep doen op een telefoontolk om communicatie met anderstalige ouders te vergemakkelijken. Contacteer de dienst Sociaal Tolken en vertalen van het Vlaams Agentschap Integratie en Inburgering voor meer informatie over het aanbod.

    • De kosten van scholen en CLB's voor telefoontolken via de dienst Sociaal Tolken en vertalen betaalt het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming tijdelijk terug. Dit geldt enkel voor de kosten gemaakt tijdens de periode van 20 april tot aan de heropstart van de lessen op school.

Naar boven

Hoe volg je op of preteaching thuis goed verloopt?

  • Peil wekelijks naar het verloop van het afstandsleren bij hun kind: hoe voelt het zich, wat loopt goed of moeilijk ... Doe dat via een beknopte, laagdrempelige bevraging. Voorzie de mogelijkheid tot een telefonisch of online oudercontact als dat nodig is.
  • Vermoed je of voel je dat in bepaalde gezinnen extra ondersteuning op afstand nodig is, mobiliseer dan het netwerk van je school: schakel andere ouders in, de ouderraad, brugfiguren, vertrouwenspersonen of intermediairs. De mogelijkheid om lerarenopleidingen, gepensioneerde leraren en onderwijsinspectie hiervoor in te schakelen, wordt momenteel nog uitgewerkt.

Naar boven


Extra informatie

Verwante pagina's

Voor onderwijspersoneel

Websites