Coronavirus: informatie voor deeltijds kunstonderwijs

Welke onderwijsactiviteiten vallen onder het schorsen van de lessen? Hoe verloopt de gedeeltelijke heropstart?

Alle klassikale lessen, extra murosactiviteiten en leren in een alternatieve leercontext zoals in een amateurkunstenvereniging zijn geschorst vanaf zaterdag 14 maart. Vanaf 25 mei kan de onderwijsactiviteit gedeeltelijk en geleidelijk opnieuw beginnen:

  • Vanaf 25 mei wordt beperkt één-op-één-onderwijs mogelijk voor de uiterst beperkte groep leerlingen die komend schooljaar wil doorstromen naar het hoger kunstonderwijs. Ook kunnen leerlingen beeldende en audiovisuele kunsten materiaal ophalen. 
  • Vanaf 2 juni kunnen leerlingen die thuis zelf niet over materialen, gereedschappen, machines, muziekinstrumenten enz. beschikken in de academie individueel komen werken of studeren
  • Vanaf 8 juni kan ook een bijkomende beperkte groep leerlingen naar de academie komen voor één-op-één-onderwijs wanneer dit voor hen van cruciaal belang is. 

De onderwijskoepels en netten werkten samen met de administratie deze exitstrategie uit en schreven ook een draaiboek om de academies praktisch op weg te helpen. 

Heropstart

Het spreekt vanzelf dat academies enkel heropstarten indien ze dat op een voldoende veilige manier kunnen doen. Een eventuele heropstart van ‘fysiek’ onderwijs moet gepaard gaan met social distancing. Alleen al het feit dat in academies niet gewerkt kan worden met vaste contactbubbels, maakt een volledige heropening van de academies voor 30 juni 2020 onhaalbaar vanuit veiligheidsoogpunt. Concreet betekent dit dat voor heel wat leerlingen uit de diverse opleidingen een normale heropstart dit schooljaar niet langer mogelijk is. Epidemiologen van de GEES zullen adviseren inzake aanbeveling dan wel verplichting omtrent mondmaskers. 

Sinds de drie weken voor de paasvakantie zetten academies volop in op afstandsonderwijs. De administratie, koepels en netten stellen voor dat academies dit afstandsonderwijs maximaal voortzetten tot 30 juni 2020. Daarnaast adviseren ze dat academies voor de leerlingenevaluatie gebruikmaken van alternatieve evaluatievormen zonder fysiek contact tussen de leerkracht en de leerlingen en tussen leerlingen onderling. 

Het afstandsonderwijs kampt echter met enkele opvallende beperkingen. Academiedirecteurs getuigen op dat vlak over de vaak ontoereikende beeld- en klankkwaliteit van online media, over het gemis aan rechtstreekse creatieve en artistieke interactie, over de moeilijkheid om via video gericht feedback te geven en over leerlingen die ze niet kunnen bereiken via afstandsonderwijs. Precies daarom stellen we ook een beperkte gefaseerde heropening van de academies voor:

Fase 1: vanaf 25 mei 2020

 

  • Beperkt 1-op-1-onderwijs voor de uiterst beperkte groep leerlingen (enkelingen) die komend schooljaar wil doorstromen naar het hoger kunstonderwijs. Dit geldt voor leerlingen van alle domeinen en voor vakken waarvoor, na overleg, fysiek onderwijs essentieel is. 
  • Leerlingen beeldende en audiovisuele kunsten krijgen de kans om op afspraak materiaal op te halen in de academie of op een afgesproken locatie zodat ook voor hen het afstandsonderwijs optimaal kan verlopen. 
  • De concrete invulling van deze fase gaat gepaard met maximale autonomie van de betrokken academies en schoolbesturen. 
  • Indien de lokale context en de risicoanalyse een veilig verloop van deze vorm van onderwijs en dienstverlening niet kunnen garanderen, blijft de academie zich beperken tot afstandsonderwijs.  


Fase 2: vanaf 2 juni 2020

 

  • Leerlingen die thuis niet beschikken over machines, gereedschappen of toestellen (beeldende en audiovisuele kunsten) en muziekinstrumenten (bv. klavierinstrumenten, slagwerk en harp) krijgen de kans om na afspraak en overleg in de academie individueel, en dus zonder begeleiding door een leraar, te werken of te studeren. 
  • De concrete invulling van deze fase gaat gepaard met maximale autonomie van de betrokken academies en schoolbesturen. 
  • Indien de lokale context en de risicoanalyse een veilig verloop van deze vorm van dienstverlening niet kunnen garanderen, blijft de academie zich beperken tot afstandsonderwijs en desgevallend het aanbod uit fase 1.


Fase 3: vanaf 8 juni 2020

 

  • Net zoals in fase 1, zal ook in deze fase een beperkt aantal leerlingen naar de academie komen voor 1-op-1-onderwijs. Het gaat dan meer bepaald om leerlingen, ook om andere dan die uit fase 1, voor wie blijkt dat 1-op-1-onderwijs van cruciaal belang is. De facto zal het gaan om slechts enkele leerlingen per leraar, per lesdag. Academies geven aan dat zelfs één enkel live instructiemoment noodzakelijk kan zijn om de zomervakantie op een zinvolle manier te overbruggen. 
  • Ook hier zijn de lokale context en de autonomie van het schoolbestuur van primordiaal belang. Zij dienen dit te doen met nauwgezet respect voor de veiligheidsregels. Academies krijgen de autonomie om te bepalen voor welke leerlingen 1-op-1-onderwijs essentieel is, hoeveel onderwijstijd per leerling zij voorzien en om invulling te geven aan de lesinhoud in de academie.
  • Indien de lokale context en de risicoanalyse een veilig verloop van deze vorm van onderwijs niet kunnen garanderen, blijft de academie zich beperken tot afstandsonderwijs en desgevallend het aanbod uit fase 1 en/of 2. 

De combinatie van afstandsonderwijs, inspanningen om alle leerlingen te evalueren en 1-op-1 fysiek onderwijs moet ervoor zorgen dat dit schooljaar voor geen enkele leerling een verloren jaar wordt. 
Om academies te ondersteunen bij de gedeeltelijke heropstart, bij het vervolgen van het afstandsonderwijs en bij het evalueren wordt er een algemeen draaiboek ter beschikking gesteld. Dit draaiboek is opgebouwd uit vijf thema’s. Daarbij staat het thema veiligheid centraal, dat het vertrekpunt vormt voor beslissingen m.b.t. de thema’s mensen, leren, organiseren en evalueren.  Dit instrument zal academies en preventieadviseurs helpen om te bepalen wat lokaal mogelijk is en om een plan van aanpak (op basis van risicoanalyse) op te stellen in overleg met het academieteam.
 

Naar boven

Wat is het gevolg van het schorsen van de lessen?

  • De academie zet waar mogelijk in op het realiseren van de onderwijsdoelen door het organiseren van een alternatief aanbod via bijvoorbeeld online leren.
  • De academie beslist zelf, in samenspraak met het personeel en waar mogelijk de leerlingen, om voor de afgelaste les(sen) alternatieve leeractiviteiten te organiseren, hetzij via afstandsleren, hetzij via inhaallessenop een later moment voor het einde van het schooljaar.

Naar boven

Wat met de geplande evaluaties in de periode van schorsing?  

  • De leerlingenevaluatie behoort tot de autonomie van het schoolbestuur. Elk schoolbestuur bepaalt zelf hoe de leerlingenevaluatie in zijn academie(s) wordt georganiseerd en dus hoe en wanneer de prestaties van leerlingen worden beoordeeld (bijv. via permanente evaluatie, eindproef, jury) en op basis van welke criteria een leerling kan slagen.  
  • Het academiereglement bevat bepalingen over de visie en het verloop van de leerlingenevaluatie. Als de regeling omwille van de huidige context moet worden aangepast, dan kan dit als de aanpassingen vooraf worden besproken in het schoolbestuur. De academie mag dit jaar echter uitzonderlijk afwijken van het evaluatiebeleid zoals het in het academiereglement beschreven staat. De academie neemt initiatief om de leerlingen hiervan op de hoogte brengen.

Naar boven

Wat met de geplande verificatiebezoeken in de periode van schorsing?

  • Er volgt een aangepaste verificatie van op afstand en communicatie gebeurt bij voorkeur via e-mail. Hou de nodige documenten klaar voor wanneer de verificateur je contacteert:
    • Digitale aanwezigheidslijsten (PDF) en/of scan van papieren aanwezigheidslijsten
    • Bewijstukken, attesten (registeren met toelatingsperiodes, attesten met motivatie, …)
  • De verificateur laat weten wanneer de verificatie start.
  • Wijzigingen in de financiering door de verificateur zullen steeds teruggekoppeld worden via mail.

Naar boven

Heeft de afwezigheid van de leerlingen tijdens de sluitingsperiode gevolgen voor de evaluatie of financierbaarheid van de leerlingen?

  • Leerlingen zijn tijdens de sluitingsperiode gewettigd afwezig wegens overmacht. Deze gewettigde afwezigheden tellen mee voor de minstens 2/3 aanwezigheid waar leerlingen aan moeten voldoen als voorwaarde om te kunnen slagen .
  • Een regelmatige leerling is financierbaar wanneer hij op 1 februari minstens 2/3 van de lessen aanwezig is. De afwezigheid tijdens de sluiting heeft geen gevolgen voor de financierbaarheid van de leerlingen.  

Naar boven

Wat betekent het schorsen van de lessen voor het inschrijvingsgeld?

Het inschrijvingsgeld is niet afhankelijk van het aantal lessen die gevolgd worden. Het wegvallen van een les heeft dus geen impact op het inschrijvingsgeld. Er is dus geen verplichting tot terugbetaling van het inschrijvingsgeld.

Naar boven

Afstandsleren van nieuwe leerstof na de paasvakantie

  • Het is duidelijk welke richting het afstandsonderwijs in het deeltijds kunstonderwijs na de paasvakantie uit moet gaan: nieuwe leerstof wordt dan aangeboden via een vorm van ‘preteaching’ of afstandsleren. Dat moet gebeuren op een manier die voor iedereen (leraren, directies, leerlingen en ouders) doenbaar en haalbaar is. Leraren komen later in de klas of het atelier op die leerstof terug.
  • Cruciaal is dat er alles wordt aan gedaan om iedereen aan boord te krijgen van bij de start. Bij kinderen en jongeren beperkt de rol van ouders zich tot het creëren van een goede leercontext voor hun kind. Zij vervangen de leraar niet.
  • Het beleidsdomein Onderwijs & Vorming, de koepels en netten en de pedagogische begeleidingsdiensten ondersteunen je bij de uitwerking van afstandsleren in jouw academie. Je krijgt daarom enkele handvatten mee. Zo kan jij je voorbereiden en de vertaalslag maken op maat van jouw leerlingen en ouders.

Welke nieuwe leerstof bied je op afstand aan?

  • Als academie kies je weloverwogen en in overleg met je team welke nieuwe leerstof je nog aanbiedt. Jij bent immers het best geplaatst om je leerlingen en ouders in te schatten. De einddoelen vormen de basis bij het kiezen. Je pedagogische begeleidingsdienst helpt je de richting te bepalen bij je keuzes.
  • Denk in dit keuzeproces vooral na over welke leerstof leerlingen nu écht nog nodig hebben om naar een volgend leerjaar over te gaan, vooral op scharniermomenten (bijvoorbeeld van de ene naar de andere graad of bij het afstuderen). Durf daarbij prioriteiten te stellen: wat is essentieel en wat kan wegvallen?

Naar boven

Afstandsleren, wat is dat?

  • Preteaching is een term die we kennen uit het remediërend leren en die dient om bepaalde leerlingen die achterop dreigen te raken preventief bij te spijkeren. In deze specifieke corona-context richt preteaching zich echter op de hele klasgroep en dient het om essentiële leerstof bij te brengen vanop afstand, rekening houdend met de individuele leernoden.
  • Leerlingen zullen na de paasvakantie de essentiële leerstof in eerste instantie op afstand verwerven.

Hou rekening met het onderscheid tussen:

  • Algemene basisvaardigheden, kennis en attitudes die ook in ‘normale tijden’ ondersteunend zijn om te volgen en in te haken op nieuwe leerstof. Dat kan niet in één preteaching-beurt en moet geregeld aan bod komen.
  • Specifieke kennis en vaardigheden die je nodig hebt om de nieuwe leerstof in kwestie te verwerven. Hier is formatief toetsen relevant, zodat je de beginsituatie kan inschatten (zie verder).

Voor praktische kunstvakken is afstandsleren niet eenvoudig realiseerbaar. Spoor je leraren aan daar creatief in te zijn, want veel leerlingen halen net hun motivatie uit deze vakken. Wellicht zal voor die vakken, zodra de academies weer open gaan, een inhaalbeweging moeten worden gemaakt.

Naar boven

Hoe vul je de tijd in?

Online zelfstandig leren is een pak intensiever dan les krijgen in de klas. Hou daarbij rekening met de leeftijd en mogelijkheden van je leerlingen. Om dat te bewaken, is onderling overleg met alle collega’s essentieel.

Werk eerst samen een coherente lespraktijk uit. Je kan daarvoor hulp krijgen van je pedagogische begeleidingsdienst. Het bestaande lesrooster kan voor leerlingen een houvast zijn.

Focus met je schoolteam op beknopte (voor)instructie over nieuwe leerstof met uitgewerkte voorbeelden van oefeningen:

  • Zorg ervoor dat leerlingen de instructie op verschillende momenten kunnen bekijken, want tegelijkertijd met z'n allen online zijn is niet altijd mogelijk.
  • Plan livesessies ruim vooraf in. Communiceer er duidelijk over naar leerlingen en ouders.
  • Voorinstructie kan ook bestaan uit het lezen van een tekst of het bekijken van een filmpje.

Naar boven

Welke leermiddelen en ondersteuning zet je in?

  • Blijf de leermiddelen die je al gebruikte inbedden in je didactiek bv. handboek, werkboek (voor zover leerlingen die nu thuis bij zich hebben), e-platform, online aanbod van de uitgeverijen ...
  • Maak gebruik van audiovisuele mogelijkheden zoals Skype, Jitsi, Teams, webcam, … Zeker in het (deeltijds) kunstonderwijs is het belangrijk dat de leerling kan tonen wat hij kan en wat hij produceert, en dat de leerkracht de leerling kan ondersteunen door zelf ook actief feedback te geven door voor te spelen, te laten zien, enzovoort.
  • Zorg dat de leraren voor je leerlingen bereikbaar zijn als ze vragen hebben. Ook hiervoor zijn verschillende kanalen en middelen geschikt.
  • Leren is nu belangrijker dan evalueren. In deze fase is het dan ook zaak de onderwijstijd te maximaliseren. Als je evalueert, doe dat dan alleen formatief, met als doel het individuele leertraject van leerlingen op te volgen en hun daarover feedback te geven. Stimuleer zeker ook je volwassenen leerlingen om hun leerproces voort te zetten.

Welke rol spelen ouders bij afstandsleren?

Om kinderen te bereiken in deze periode, is contact met de ouders aangewezen. Deeltijds kunstonderwijs is geen leerplichtonderwijs, maar het is aan te bevelen dat leerlingen ook in deze periode hun artistieke vrijetijdsactiviteiten in de mate van het mogelijke kunnen uitoefenen.

Moedig ouders aan om hun kinderen deze mogelijkheid te geven, zonder hen te veel onder druk te zetten. Het moet doenbaar en haalbaar blijven voor iedereen.

Naar boven

Kunnen leerkrachten uit het dko ingezet worden voor opvang in het leerplichtonderwijs?

Dat kan, als het vrijwillig gebeurt en de schoolbesturen van de academie en van de basis- of middelbare school ermee akkoord gaan. De (momenteel beperkte) werking van de academie mag niet in het gedrang komen.

Naar boven


Extra informatie

Verwante pagina's

Regelgeving